Αλέξης Ηρακλείδης

Ο Αλέξης Ηρακλείδης είναι καθηγητής Διεθνών Σχέσεων στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια (1952) και η μακρινή του καταγωγή είναι από την Κύπρο, από τη Μόρφου και από την Πάφο (το γένος Φικάρδου). Έχει σπουδάσει στην Πάντειο Σχολή και στα πανεπιστήμια Λονδίνου (Unicersity College) και Kent. Έχει διατελέσει εμπειρογνώμων του ελληνικού ΥΠΕΞ (1983-1997) σε θέματα μειονοτήτων και ανθρωπίνων δικαιωμάτων στους διεθνείς οργανισμούς.

Βιβλία που έχει γράψει:

Άσπονδοι γείτονες
Υπότιτλος: Ελλάδα – Τουρκία: Η διένεξη του Αιγαίου
Συγγραφέας:Ηρακλείδης, Αλέξης
Εκδότης: Σιδέρης Ι.

Το κυπριακό πρόβλημα 1947-2004
Υπότιτλος: Από την ένωση στη διχοτόμηση;
Συγγραφέας:Ηρακλείδης, Αλέξης
Εκδότης: Σιδέρης Ι.

Διεθνής κοινωνία
Υπότιτλος: Ιστορία, δίκαιο, θεσμοί, διαχείρηση ένοπλης βίας: Μια εισαγωγή
Συγγραφέας:Ηρακλείδης, Αλέξης
Εκδότης: Σιδέρης Ι.

Το Κυπριακό
Υπότιτλος: Σύγκρουση και επίλυση
Συγγραφέας:Ηρακλείδης, Αλέξης
Εκδότης: Σιδέρης Ι.

Η Ελλάδα και ο εξ ανατολών κίνδυνος
Υπότιτλος: Αδιέξοδα και διέξοδοι
Συγγραφέας:Ηρακλείδης, Αλέξης
Εκδότης: Πόλις

Η διεθνής κοινωνία και οι θεωρίες των διεθνών σχέσεων
Υπότιτλος: Μια κριτική περιδιάβαση
Συγγραφέας:Ηρακλείδης, Αλέξης
Εκδότης: Σιδέρης Ι.

Η αραβοϊσραηλινή αντιπαράθεση
Υπότιτλος: Η προβληματική της ειρηνικής επίλυσης
Συγγραφέας:Ηρακλείδης, Αλέξης
Εκδότης: Παπαζήσης

Διεθνείς διενέξεις, αντιμετώπιση και επίλυση
Υπότιτλος: Στοιχεία θεωρίας και πράξης
Συγγραφείς:Ηρακλείδης, Αλέξης, Κωστάκος, Γιώργος, Φραγκονικολόπουλος, Χρήστος Α.
Εκδότης: Σιδέρης Ι.

Ομιλία στα Λεχαινά, 29-11-2008.
Ελληνοτουρκικές σχέσεις: μύθος και πραγματικότητα

Έλληνες-Τούρκοι αποτελούν κλασική περίπτωση «αντίπαλης δυάδας» και βαθιά ριζωμένης εθνικής σύγκρουσης, με πολύχρονη ιστορία αντιπαράθεσης και εχθρότητας, όπως οι περιπτώσεις Γάλλων-Γερμανών (1800-1945), Αρμενίων-Τούρκων, Σέρβων-Αλβανών, Ισραηλινών-Αράβων, Ινδών-Πακιστανών ή Κινέζων-Ιαπώνων. Μάλιστα θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η ελληνοτουρκική αντιπαλότητα είναι από τις ελάχιστες μακροβιότερες συνεχιζόμενες διακρατικές συγκρούσεις.

Όμως τα πράγματα δεν ήταν πάντοτε μαύρα μεταξύ των δύο πλευρών. Από το 1912 και μετά υπήρχαν τρεις περίοδο καλών σχέσεων: 1930-1940, 1945-1954 και 1999-σήμερα (αν και όχι τόσο θερμή όπως 1930-54), δηλαδή είχαμε 1/3 αγαστές σχέσεις, καλή γειτονία.
Με αυτά τα δεδομένα πιο συμπέρασμα άραγε να συνάγει κανείς; Μήπως ότι ο ανταγωνισμός είναι πιο πιθανός, πιο φυσιολογικός στις σχέσεις μεταξύ των δύο κρατών και των λαών τους; Δηλαδή κατά τη γνωστή φράση που ακούγεται «οι Έλληνες και οι Τούρκοι είναι προορισμένοι να είναι εχθροί»;

Ή μήπως θα πρέπει να βγάλει κανείς το αντίθετο συμπέρασμα: ότι τα περίπου 1/3 καλών σχέσεων, ένας χρόνος στα τρία, δεν είναι ευκαταφρόνητος απολογισμός, αλλά σαφής ένδειξη ότι η καλή γειτονία είναι εφικτή αν, εννοείται, υπάρχει η πολιτική βούληση ταυτόχρονα και από τις δύο πλευρές;

Για να θυμηθούμε μία άλλη γνωστή φράση «οι Έλληνες και οι Τούρκοι είναι καταδικασμένοι από τη γεωγραφία να γίνουν φίλοι», υπό την έννοια ότι οι γείτονες αν δεν αλληλοεξοντωθούν κάποτε θα καταλήξουν σε σχέσεις καλής γειτονίας.

Μήπως όμως συμβαίνει το εξής: «ίσως είναι καταδικασμένοι από τη γεωγραφία να γίνουν φίλοι, από την άλλη όμως είναι καταδικασμένοι από την ιστορία να είναι εχθροί και όπου συγκρούεται η ιστορία με τη γεωγραφία επικρατεί συνήθως η ιστορία».

Αλλά ποια ιστορία; Πάντως όχι η προσεκτική και τεκμηριωμένη επιστημονική ιστορία, η επιστήμη της ιστορίας, αλλά η «εθνική ιστορία», τα εθνικά βιώματα, οι εθνικές μήνες, τα εθνικά τραύματα και οι εθνικοί θρίαμβοι. Αυτά στα οποία πιστεύουμε ειλικρινά, που τα έχουμε μάθει στο σχολείο και στη συνέχεια δεν είχαμε το χρόνο ή τη διάθεση να τα επανεξετάσουμε. Άλλωστε είναι τόσο ωραία να αισθάνεσαι ότι η χώρα σου, το έθνος έχει πάντα τι δίκιο με το μέρος του, και είναι έθνος ανώτερο και σπουδαίο, με αρχαία αίγλη και ιστορία (όσο πιο αρχαία τόσο καλύτερα …), όπως μας έμαθαν στο σχολείο (κατά τη διαδικασία πολιτικής κοινωνικοποίησης που στοχεύει στο πώς να μας κάνει καλούς πατριώτες όχι καλούς ιστορικούς).

Έτσι ερχόμαστε αναπόφευκτα στον εθνικισμό και στην εθνική ταυτότητα, φαινόμενα που ήρθαν στο κόσμο στα τέλη του 18ου αιώνα σε ορισμένες περιπτώσεις, και για τους περισσότερους λαούς στον 19ο ή και 20ο αιώνα, με έμφαση κυρίως στη γλώσσα ως συνεκτικό κριτήριο (πριν η γλώσσα δεν είχε και μεγάλη σημασία, πολύ περισσότερη σημασία είχε η θρησκεία, το χωρίο, ή πόλη, ο βασιλιάς, ενίοτε και η κοινωνική τάξη ως στοιχείο ταυτότητας και αλληλεγγύης, π.χ. οι απανωτές εξεγέρσεις χωρικών Ορθ/ων και Μουσ/ων μαζί στην Κύπρο κατά τον 18ο αιώνα εναντίον των προυχόντων Ορθ/ων και Μουσ/ων).

Τι μας λέει εθνικισμός και τι καινούργιο φέρνει από τον 19ο (γνωστό και ως «αιώνα των εθνοτήτων»). Εισάγει μία διαφορετική μορφή κράτους (το εθνικό κράτος ή έθνος-κράτος) άλλη μορφή πολιτεύματος που προέρχεται και εξυπηρετεί τα έθνος και κινητοποιεί τις μάζες στη βάση του έθνους, (1) για εθνική ανεξαρτησία, (2) για εθνική ομοιογένεια και εθνική αφομοίωση, (3) επιβίωση και ανάπτυξη του εθνικού κράτους, (4) για υπεράσπιση της πατρίδας από εχθρούς-κατακτητές, (5) για απελευθέρωση υπόδουλων αδελφών (αλυτρωτισμός) ή (6) ακόμη και για επιθετικό πόλεμο.

Όλα αυτά είναι δυνατά επειδή έχει διαμορφωθεί και εδραιωθεί μία συγκεκριμένη εθνική ταυτότητα (εθνική συνείδηση), στη βάση μία εθνικής ιστορίας και παράδοσης. Η εθνική αυτοί ιστορία σφυρηλατείται από διανοούμενους και άλλους (Κοραής, Παπαρρηγόπουλος), και αποτελείται από αλήθειες, εξακριβωμένα πράγματα αλλά όχι μόνο, έχει και υπερβολές, παρερμηνείες, εκλογικεύσεις, συχνά παραλείψεις σε σχέση με θέματα που θέτουν σε κίνδυνο ή αμφισβήτηση το όλο εθνικό πιστεύω, το εθνικό οικοδόμημα. Υπάρχουν και ουκ ολίγα σκέτα ψεύδη.

Η εθνική ιστορία όλως ανεξαιρέτως των εθνών και εθνικών-κρατών, αιωρείται μεταξύ αλήθειας και ψεύδους, πραγματικότητας και μυθοπλασίας.

Προκειμένου να κατανοήσουμε καλύτερα την ελληνοτουρκική αντιπαλότητα και γιατί δεν επιλύονται οι υπάρχουσες ελληνοτουρκικές διαφορές απαραίτητη είναι καταγραφή των εκατέρωθεν «εθνικών ιστοριών».

Ωστόσο πριν προχωρήσω θα πρέπει να σας υπενθυμίσω κάτι που είναι σχεδόν μοναδικό για αντίπαλες δυάδες, για ιστορικούς αντιπάλους, παραδοσιακούς εχθρούς. Το κορυφαίο γεγονός της ανεξαρτησίας εκάστου έθνους ήρθε, μετά από ηρωικό αγώνα και θυσίες, με τον άλλο ως αντίπαλο και εμπόδιο για την ανεξαρτησία του νέου κράτους: για τους Έλληνες στην Ελληνική Επανάσταση (1821-1830) και για τους Τούρκους στον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας (Απελευθέρωση ή Λύτρωσης όπως τον λένε) (1919-1922).

Επίσης το γεγονός επίσης ότι και τα δύο κράτη αντλούν τη νομιμοποίηση τους κυρίως ως έθνη, ως εθνικά κράτη – και όχι ως κράτη πολυεθνοτικά ή πολυπολιτισμικά, όπως άλλα κράτη, π.χ. η Ελβετία, το Βέλγιο, η Ισπανία, ο Καναδάς, ακόμη και η Βρετανία – και επιπλέον, μετά την ανταλλαγή πληθυσμών του 1923, απέκτησαν εθνική/εθνοτική ομογένεια όσο ποτέ άλλοτε στην ιστορία τους, ενισχύει το κεντρικό ρόλο του έθνους ως το λόγο ύπαρξης του κράτους.

Οι κυρίαρχοι αντίστοιχοι ιστορικοί μύθοι Ελλήνων για εμάς και τους Τούρκους και οι αντίστοιχοι των Τούρκων

Για τους Έλληνες ο κυρίαρχος βαθιά ριζωμένος εθνικός μύθος σε σχέση με τους ίδιους και τους Τούρκους είναι λίγο-πολύ, ο ακόλουθος:

Είχαμε μία λαμπρή ελληνική αυτοκρατορία (τη Βυζαντινή), συνέχεια του αρχαίου ελληνισμού (των ένδοξων αρχαίων Ελλήνων, των ιδρυτών του ευρωπαϊκού και παγκόσμιου πολιτισμού), μία Αυτοκρατορία που κράτησε 1100 ηρωικά χρόνια (ως το ανάχωμα κατά των ασιατικών ορδών), μία αυτοκρατορία στην οποία δέσποζε ο πολιτισμός, η λαμπρή τέχνη καθώς και η ανεκτικότητα και ο σεβασμός του άλλου.

Όμως ξαφνικά ήρθαν οι πρώτοι Τούρκοι, αυτοί οι βάρβαροι από την κεντρική Ασία, συγγενείς και συνοδοιπόροι των τρομερών και εξίσου βίαιων και αγρίων Μογγόλων, που είχαν έρθει το πρώτον στην Ευρώπη υπό τους Ούνους του Αττίλα, απειλώντας τότε ακόμη και την Ρώμη (Δυτ. ΡΑ).

Η πρώτη επική σύγκρουση Βυζαντινών Ελλήνων και Σελτζούκων Τούρκων έλαβε χώρα στη ΜΑ, στην πόλη Μαντζικέρτ το 1071. Στη αρχή νικούσε ο αυτοκράτορας Ρωμανός Διογένης, αλλά μετά τον νίκησε ο τουρκικός στρατός υπό τον σουλτάνο Αλπ Αρσλάν.

Όμως η Βυζαντινοί άντεξαν παρά τους Σελτζούκους εισβολείς και τους Φράγκους-Βενετούς εισβολείς (1204, πρώτη άλωση της Κων/πολης).

Όμως στη συνέχεια, από το 1300 και μετά εμφανίστηκαν στη Μ. Ασία οι Οθωμανοί Τούρκοι, συγγενείς των Σελτζούκων, άγριοι και εκείνοι νομάδες από την κεντρική Ασία, συγγενείς και αυτοί φυλετικά-γλωσσικά με τους Μογγόλους. Συνεχείς επιθέσεις, ηρωική άμυνα των Βυζαντινών Ελλήνων (Διγενής Ακρίτας), έως την μεγάλη αποφράδα ημέρα, την 29η Μαΐου 1453, την Άλωση της πόλης των πόλεων που έπεσε στους Αγαρηνούς, στους άπιστους Τούρκους υπό τον αιμοδιψή Μωάμεθ τον Πορθητή (όμως πάλι με χρόνια με καιρούς πάλι δικά μας θα είναι).

Με το 1453, με την κατάλυση του Βυζαντινού ελληνικού κράτους, ήρθε το σκοτάδι, αποκόπηκαν οι Έλληνες που δεν διέφυγαν στη Δύση από τον δικό τους άλλωστε ευρωπαϊκό πολιτισμό. Παρακμή και πτώση. Οι Έλληνες υπόδουλοι, καταδικασμένοι στον τυραννικό τουρκικό ζυγό, αιώνες σκλαβιάς, εξευτελισμού, φυλακής και παιδομαζώματος, χωρίς παιδεία (βλ. κρυφό σχολείο), χωρίς προνόμια, παρεκτός σε κάποιους Γενίτσαρους που προερχόντουσαν από το απάνθρωπο παιδομάζωμα που μόνο οι Τούρκοι ως βάρβαροι που είναι μπορούσαν να συλλάβουν ως πρακτική. 400 χρόνια σκλαβιά και φυλακή, ραγιάδες.

Όμως το 1821 εμείς οι Έλληνες πήραμε τα όπλα και αποτινάξαμε ηρωικά τον τουρκικό ζυγό, στη συνέχεια (με τη Μεγάλη Ιδέα σαν σημαία μας) απελευθερώσαμε και άλλες περιοχές.

Με τους Βαλκανικούς Πολέμους απελευθερώσαμε, με ηρωικό αγώνα, το μεγαλύτερο μέρος της Μακεδονίας της πατρίδας των Μακεδόνων Ελλήνων, του Φίλιππου και του Μεγαλέξανδρου.

Στη συνέχεια ήρθε η μεγάλη στιγμή η Συνθήκη των Σεβρών, η «Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών». Απελευθερώσαμε και τη Σμύρνη και τα άλλα παράλια της Μ. Ασίας (την Ιωνία).

Η Συνθήκη των Σεβρών ήταν συνθήκη δίκαιη αλλά εφήμερη, λόγω συνομωσιών σε βάρος μας των ύπουλων Μεγάλων Δυνάμεων, μια και από τότε «οι Τούρκοι ήταν τα αγαπημένα παιδιά της Δύσης και των ΗΠΑ ειδικά.

Είχαμε και την Μικρασιατική Εκστρατεία, στα αχνάρια του Μεγαλέξανδρου και των Βυζαντινών, μέχρι 50 χλμ από την Άγκυρα. Ύστερα η τραγωδία, η Μικρασιατική Καταστροφή, το κάψιμο της Σμύρνης από τους Τούρκους του Κεμάλ.

Παρά τις βιαιότητες και σφαγές που είχαμε υποστεί από τους Τούρκους από το 1453 μέχρι το 1922 (οι σφαγές, οι βιασμοί, οι βιαιοπραγίες, κ.ά. είναι ίδιον των Τούρκων), η Ελλάδα απέβη, μετά το 1923, φιλήσυχη και ειρηνική και δεν ζητούσε εκδίκηση γι΄αυτά που είχαν υποστεί οι Έλληνες στα χέρια των Τούρκων.

Ωστόσο από τη δεκαετία του 1950 η Ελλάδα απειλείται συνεχώς από την Τουρκία, που είναι προκλητική και επιθετική, είτε πρόκειται για την Κύπρο («εισβολή και κατοχή»), είτε για την ελληνική μειονότητα στην Κωνσταντινούπολη (πογκρόμ τον Σεπτέμβριο του 1955) και, από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, σε σχέση με το Αιγαίο και την ελληνική Θράκη.

Κατάληξη, δια ταύτα: Πώς άραγε να αντιμετωπίσει κανείς έναν τόσο στυγνό γείτονα, που δεν σέβεται διόλου το διεθνές δίκαιο και τις διεθνείς συμφωνίες, ούτε καν την ανθρώπινη ζωή ή τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ίδια του τη χώρα; Σίγουρα όχι με προσπάθειες κατευνασμού (τύπου Μόναχο-1938), γιατί αυτό απλώς θα αποθρασύνει τους Τούρκους ακόμη περισσότερο.

Για τους Τούρκους ο αντίστοιχος βαθιά ριζωμένος και κυρίαρχος εθνικό μύθος έχει ως εξής:

Πράγματι «οι πρόγονοι μας» Σελτζούκοι Τούρκοι νίκησαν τους Βυζαντινούς Έλληνες στο Μαντζικέρτ αλλά τους φερθήκανε με γενναιοδωρία και στη συνέχεια συχνά συμμάχησαν με τους Βυζαντινούς έναντι κοινών εχθρών. Στη συνέχεια λόγω της πίεσης των Μογγόλων – με τους οποίους εμείς οι Τούρκοι δεν έχουμε καμία σχέση (και εμείς όπως και εσείς είμαστε της Αρείας φυλής, το αλταϊκό της τμήμα) ήρθαν και οι Οθωμανοί, συγγενείς και αυτοί με τους Σελτζούκους.

Οι Οθωμανοί Τούρκοι έφτιαξαν ένα δίκαιο, ισχυρό και πολιτισμένο κράτος και σιγά κατέκτησαν όλη την περιοχή, χωρίς βίαιους εξισλαμισμούς, αν και αρκετοί έγιναν μουσουλμάνοι με τη θέληση τους, ιδρύοντας μία λαμπρή αυτοκρατορία (την Οθωμανική), στην οποία δέσποζε η δικαιοσύνη, η χρηστή διακυβέρνηση, η ανεκτικότητα, η ποίηση, η αρχιτεκτονική…και το κράτος αυτό ήταν, στη χρυσή του εποχή, η πιο ισχυρή στρατιωτικά χώρα στο κόσμο.

Επρόκειτο για παράδεισο πολυπολιτισμικότητας και χρηστής διακυβέρνησης, όχι βέβαια μετά τα σημερινά δεδομένα, αλλά με τα δεδομένα της εποχής εκείνης, 14ος-18ος αι. (γι΄αυτό και οι Εβραίοι που τους έκαιγαν κατά εκατοντάδες στην Ιερά Εξέταση στην Ισπανία, πήγαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, και κυρίως στη Θεσσαλονίκη).

Ειδικά πάντως οι Ρουμ (Ρωμιοί, οι Έλληνες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία) ήταν προνομιούχοι μέσα στην Αυτοκρατορία, το μόνο που δε μπορούσαν να κάνουν είναι να γίνουν σουλτάνοι, υπουργοί, διοικητές περιοχών ή αρχηγοί του στρατού, εκτός αν προερχόντουσαν από το Ντεφσιρμέ (παιδομάζωμα) οπότε τότε ανοιγόταν διάπλατα οι πύλες για μία λαμπρή καριέρα.

Οι Έλληνες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία ήταν προνομιούχοι, και οικονομικά και μορφωτικά σε ψηλότερο επίπεδο από τους Τούρκους και γενικότερα τους Μουσουλμάνους. Επιπλέον τους προστατεύσαμε από τους Καθολικούς και τους σώσαμε απ’ αυτούς π.χ. στη Κύπρο, την Κρήτη, σε περιοχές της Πελοποννήσου.

Παρά ταύτα οι Ρωμιοί, δείχνοντας μεγάλη αχαριστία εξεγέρθηκαν το 1821 (υποκινούμενοι κυρίως από την Ρωσία), και μας χτύπησαν πισώπλατα, χτύπησαν τον σωτήρα και ευεργέτη τους. Τελικά οι Έλληνες απέκτησαν ανεξαρτησία, με την απαραίτητη συνδρομή των Τριών ευρωπαϊκών Μεγάλων Δυνάμεων («αγαπημένο παιδί της Ευρώπης γαρ…»), αλλιώς δεν θα τα είχαν καταφέρει (ο Ιμπραήμ είχε πνίξει την ελληνική επανάσταση, αλλά ήρθε το Ναβαρίνο, κλπ).

Έκτοτε η Ελλάδα αν και μικρή και αδύναμη, δεν σταμάτησε να επιτίθενται εναντίον μας, στο όνομα του επεκτατισμού της Μεγάλης Ιδέας, με βιαιότητες, σφαγές και βιασμούς (όλα αυτά είναι χαρακτηριστική συμπεριφορά των Ελλήνων), ειδικά κατά 1912 και 1919-1922 (Σμύρνη: «κατοχή και εισβολή»). Η άδικη Συνθήκη των Σεβρών …

Αυτές οι αδικίες και τα πλήγματα σε βάρος μας είχαν και τη θετική τους πλευρά, σφυρηλάτησαν τον ηρωικό μας πόλεμο ανεξαρτησίας και σπάσαμε τα δεσμά που οι ιμπεριαλιστές, με πιόνια τους Έλληνες και τους Αρμένιους προσπαθούσαν να μας βάλουν.

Από το 1930 όμως και μέχρι το 1954 οι Έλληνες φάνηκε να λογικεύονται, εγκαταλείποντας τη Μεγάλη Ιδέα.

Μετά όμως άρχισαν πάλι τα ίδια, με τραγικά θύματα αυτή τη φορά τους Τουρκοκυπρίους, προσπαθώντας, μέχρι το 1974, να προσαρτήσουν την Κύπρο στην Ελλάδα. Μπροστά το πάθημα τους – με τη σωτήρια τουρκική επέμβαση που έσωσε τους Τουρκοκύπριους από βέβαιη γενοκτονία – η Ελλάδα πέρασε σε άλλες τακτικές επέκτασης, πιο πονηρές και νομικίστικες, αυτή τη φορά στο Αιγαίο Πέλαγος, προσπαθώντας να το οικειοποιηθούν σαν να μην υπάρχει άλλη παράκτια χώρα στη θάλασσα αυτή, με τεράστια ακτογραμμή.

Κατάληξη, δια ταύτα: Πώς άραγε να αντιμετωπίσει κανείς έναν τόσο επιθετικό γείτονα, που δεν σέβεται το διεθνές δίκαιο, τις σχέσεις καλής γειτονίας, τις ελληνοτουρκικές συμφωνίες (τις παλιότερες, όπως η Λωζάννη και τις νεώτερες, όπως η Βέρνη) και επιπλέον καταπατάει τα μειονοτικά δικαιώματα της τουρκικής μειονότητας στη Θράκη; Σίγουρα όχι με προσπάθειες κατευνασμού, γιατί αυτό θα τον αποθρασύνει ακόμη περισσότερο. Πρέπει πάση θυσία να αποτρέψουμε την επεκτατική τάση των Ελλήνων δια του εκφοβισμού.

Η παραπάνω καταγραφή αποτελεί ένα πρώτο απαραίτητο στάδιο αυτογνωσίας, ειδικά να μάθουμε τον κυρίαρχο εθνικό μύθο της άλλης πλευράς. Στη συνέχεια αυτό που πρέπει να γίνει είναι η εκατέρωθεν απομυθοποίηση – δύσκολο και επίμονο εγχείρημα, που μπορεί να γίνει με την καλύτερη γνώση του τι πράγματι συνέβη, στη βάση της επιστημονικής ιστορίας – των δικών μας εθνικών μύθων, των ελληνικών οι Έλληνες, των τουρκικών οι Τούρκοι, π.χ. ότι το 1453 δεν υπήρχαν «Έλληνες» και «Τούρκοι», αλλά Χριστιανοί και Μουσουλμάνοι που συγκρούστηκαν, ότι δεν υπήρχε «κρυφό σχολειό» αφού η εκπαίδευση στα ελληνικά ήταν ελεύθερη (υπό το Πατριαρχείο) και ανθούσε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία (ειδικά από τον 18ο και μετά) ή ότι η οθωμανική διακυβέρνηση δεν ήταν βέβαια «παράδεισος πολυπολιτισμικότητας και ανοχής», αλλά ούτε ήταν «400 χρόνια σκλαβιάς και φυλακής». Και ίσως το κυριότερο: ότι έχουν και αντίπαλοι μας φόβους και αίσθηση απειλής και αδικίας από εμάς, εν τέλει «φοβάται ο Γιάννης/Μεχμέτ του θεριό και τα θεριό το Γιάννη/Μεχμέτ».

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s